Skip to content Skip to footer

Choroby zakaźne – wszystko, co musisz o nich wiedzieć

Zbliżenie na twarz kobiety w maseczce, która ma chronić przed chorobami zakaźnymi w pewnym stopniu.

Każdego roku na całym świecie rozprzestrzeniają się choroby zakaźne, które mogą być bardzo groźne, zwłaszcza dla dzieci i osób starszych. Ważne, abyśmy wiedzieli, jak się przed nimi chronić i jakie ich objawy występują najczęściej. Dowiedz się więcej na ten temat!

Czym są choroby zakaźne?

Termin „choroby zakaźne” odnosi się do zbioru schorzeń medycznych spowodowanych przez patogenne mikroorganizmy w organizmie człowieka, których obecność może prowadzić do osłabienia układu odpornościowego. Choroby zakaźne czasem przechodzą bez większych konsekwencji, ale istnieją odmiany zagrażające życiu ludzi. Należy podkreślić, że dotyczą one zarówno dorosłych, jak i dzieci. Niektóre z nich dotyczą wyłącznie młodych ludzi, a wiele osób doświadczy przynajmniej jednej z tych chorób w pewnym momencie swojego życia.

Historia chorób zakaźnych

Na przestrzeni dziejów choroby zakaźne były częścią życia człowieka. Z przekazów historycznych wiemy, że w V wieku p.n.e. Ateny nawiedziła plaga spowodowana durem brzusznym. Europę w epoce starożytnej również dotykały liczne epidemie, a najbardziej niszczycielska była dżuma, która spowodowała śmierć dwóch cesarzy rzymskich i sporej części populacji Konstantynopola. Dowody na próchnicę zębów na szczątkach starożytnych ryb wskazują, że ludzie byli dotknięci chorobami zakaźnymi już tysiące lat temu.

Przez dłuższy okres jako cywilizacja byliśmy bezbronni, ale z czasem opanowaliśmy wiele zakaźnych schorzeń. W 1796 roku w Europie wprowadzono pierwszą szczepionkę, a w 1892 roku przedstawiono postulaty Roberta Kocha, wiążące patogen ze zmianami patologicznymi. Prace Ludwika Pasteura, w tym pasteryzacja i szczepionka przeciw wściekliźnie, stanowiły przełom w walce z chorobami zakaźnymi. Jeszcze większe okazało się odkrycie pierwszego na świecie antybiotyku przez A. Fleminga. 

Pod koniec XX wieku choroby zakaźne i pasożytnicze nadal powodowały znaczną śmiertelność na świecie, stanowiąc około jednej czwartej wszystkich zgonów. HIV, warianty choroby Creutzfeldta-Jakoba i SARS stanowią poważne problemy, a pojawienie się mikroorganizmów odpornych na antybiotyki i nowych, nieznanych wcześniej patogenów uchodzi za poważne zagrożenie. Bioterroryzm zwiększył również możliwość ponownego pojawienia się chorób takich jak wąglik i ospa, a choroby takie jak gruźlica, schistosomatoza, COVID-19 i malaria pozostają nierozwiązane.

Najczęstsze choroby zakaźne – lista

Lista chorób zakaźnych jest bardzo długa. Obejmuje setki różnorodnych schorzeń, które mają inne objawy. Do najczęściej spotykanych pozycji na wspomnianej liście należy zaliczyć:

  • biegunkę wywołaną rotawirusami;
  • błonicę, brucelozę;
  • czerwonkę bakteryjną;
  • gruźlicę; 
  • grypę;
  • kleszczowe zapalenie mózgu;
  • krztusiec;
  • malarię.

Jakie były najgroźniejsze choroby zakaźne?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) – współcześnie jest poważną chorobą zakaźną występującą w Polsce i Europie. Może prowadzić do marskości wątroby i nowotworów złośliwych u osób zakażonych i powoduje setki tysięcy zgonów na całym świecie każdego roku. Dostępna jest szczepionka, która ogranicza rozprzestrzenianie się wirusa. 

Ospa wietrzna – nazywana też czarną ospą, była dawniej wysoce zakaźną i potencjalnie śmiertelną chorobą. Objawy obejmowały wysoką gorączkę oraz pojawienie się na twarzy lub kończynach charakterystycznych krost. W ciężkich przypadkach śmiertelność wynosiła nawet 80%. W 1980 roku Światowa Organizacja Zdrowia uznała chorobę za zlikwidowaną.

Dżuma – znana również jako „czarna śmierć”, to śmiertelna infekcja bakteryjna wywołana przez Yersinia pestis. Rozprzestrzeniła się w Europie w XVI wieku, zabijając miliony ludzi. Chociaż istnieje szczepionka, a także antybiotyki, które pomagają w leczeniu, dżuma nie została całkowicie wyeliminowana i wciąż powraca w Azji czy Afryce.

Jakie są najczęstsze choroby zakaźne u dzieci?

Zdecydowana większość chorób zakaźnych u dzieci jest wynikiem kontaktu z wirusami lub bakteriami. Do najczęstszych chorób zakaźnych u dzieci należą: ospa wietrzna, krztusiec, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego i zapalenie krtani. Choroby te są przenoszone drogą kropelkową oraz łatwo się rozprzestrzeniają, szczególnie wśród dzieci, które chodzą do przedszkola lub szkoły. Najlepszym sposobem na zapobieganie chorobom zakaźnym u dzieci jest szczepienie ich w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Jak chronić się przed chorobami zakaźnymi?

Profilaktyka zdrowotna ma zasadnicze znaczenie dla uniknięcia choroby i jej skutków. Szczepienia są jedną z podstawowych metod ochrony przed niektórymi chorobami bakteryjnymi i wirusowymi, takimi jak gruźlica, tężec, różyczka, zapalenie wątroby typu B czy polio. Wprowadzenie szczepień ochronnych w latach 60. XX wieku przyczyniło się do likwidacji ospy prawdziwej. Chociaż nadal istnieje wiele chorób, na które nie ma szczepionki, nawet jeśli zaszczepiona osoba zachoruje, choroba ma zwykle łagodniejszy przebieg i mniej jest powikłań zagrażających życiu.

Jeśli chcesz unikać chorób zakaźnych, w codziennym życiu kieruj się poniższymi zasadami:

  • Unikaj kontaktu z osobami, które mogą cierpieć na choroby zakaźne. Jeżeli ktoś w Twojej rodzinie lub wśród Twoich znajomych jest chory, powstrzymaj się od kontaktu z nim, aż do momentu, gdy zostanie wyleczony. 
  • Regularnie myj ręce i unikaj dotykania twarzy. Zwłaszcza jeśli chodzisz dużo po mieście i dotykasz wielu różnych powierzchni. Mycie rąk pozwoli Ci uniknąć przeniesienia wirusów oraz bakterii na twarz i do ust. 
  • Regularnie przestrzegaj zasad higieny. Dbaj o to, aby Twoje mieszkanie było czyste i dokładnie myj wszystkie powierzchnie. Używaj środków dezynfekujących, a także myj ręce po każdym kontakcie z powierzchniami. 

Sprawdź nasze pozostałe publikacje, aby dowiedzieć się więcej o chorobach zakaźnych.


Partnerzy merytoryczni serwisu: https://www.focusclinic.pl/ (focusdentalclinic.pl) oraz https://projektskora.pl/